ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਇਲਾਜ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਪੱਧਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਆਯੂਸ਼ ਪੱਧਤੀਆਂ (ਆਯੁਰਵੇਦ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੇਮੋਪੈਥੀ) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪੱਧਤੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹ/ਸੇਵਾ ਪਖਵਾੜਾ' ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਆਯுਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,771 ਆਯுਸ਼ ਸਿਹਤ ਕੈਂਪ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਕੇ ਕਰੀਬ 10,900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।
ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਿਓਰਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸੁਵਿਧਾ, ਮਿਆਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 4 ਵੱਡੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਸਪਤਾਲ (ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਭਿਵਾਨੀ ਵਿੱਚ 25 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਇਮਲੋਟਾ ਵਿੱਚ 10 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਾਰਨੌਲ ਵਿੱਚ 100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ) ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਵਲ ਦੇ ਸਿਹੋਲ ਵਿੱਚ 1 ਯੂਨਾਨੀ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਚਾਂਦਪੁਰਾ ਵਿੱਚ 1 ਹੇਮੋਪੈਥਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੁੱਢਲੇ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 6 ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ (ਕੈਥਲ ਵਿੱਚ 2, ਪਾਣੀਪਤ, ਰੋਹਤਕ, ਸਿਰਸਾ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ 1-1 ਕੇਂਦਰ) ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਪੰਚਕਰਮ ਚਿਕਿਤਸਾ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ 6 ਪੰਚਕਰਮ ਕੇਂਦਰ (ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ 2, ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ 2, ਕਰਨਾਲ ਅਤੇ ਝੱਜਰ ਵਿੱਚ 1-1) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ 21 ਪੰਚਕਰਮ ਕੇਂਦਰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ 515 ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ, 16 ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ 24 ਹੇਮੋਪੈਥਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ 'ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੰਸਥਾ' ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਯੂਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤਰੀ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 21 ਆਯੂਸ਼ ਵਿੰਗ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ (383) 'ਤੇ 102 ਆਯੂਸ਼ ਆਈ.ਪੀ.ਡੀ. (9P4) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ (P83) 'ਤੇ 106 ਆਯੂਸ਼ ਓ.ਪੀ.ਡੀ. (OP4) ਰਾਹੀਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸੰਸਥਾਨ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਦੁਰਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮ समाज ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ।
ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਸਥਿਤ 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਆਯੂਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ' ਰਾਹੀਂ ਆਯੂਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 1 ਸਰਕਾਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 12 ਨਿੱਜੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਕਾਲਜ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਆਰੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਰਤੀ ਸਿੰਘ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਯੂਨਾਨੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਹੇਮੋਪੈਥੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਧਤੀਆਂ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਰਵ-ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ 'ਤੇ ਪਰਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਂਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨ केवल ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਇਮਿਊਨਿਟੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰੋਗੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਪਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ।