ਕੌਮੀ ਟੀ.ਬੀ. ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਿਆ ਹਰਿਆਣਾ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਟੀ.ਬੀ. ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛਾਇਆ ਉੱਨਮੂਲਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (ਐਨ.ਟੀ.ਈ.ਪੀ.) ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂਚ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ 5.84 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ, 34,825 ਨਵੇਂ ਟੀ.ਬੀ. ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟੀ.ਬੀ. ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤੋਗੀ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੀ.ਬੀ. ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ (ਟੀ.ਪੀ.ਟੀ.) ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਆਧਾਰਿਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਟੀ.ਬੀ. ਮੁਕਤ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 52,500 ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 54,368 ਟੀ.ਬੀ. ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚੇ ਦਾ 104 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸਾਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਦਾ 101 ਫੀਸਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੇ 105 ਫੀਸਦੀ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਆਰ.ਐਸ. ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ कि ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਟੀ.ਬੀ. ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 5.25 ਲੱਖ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 5,81,371 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਯਕੀਨੀ ਬਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 24 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ 100 ਦਿਨਾਂ ਟੀ.ਬੀ. ਉੱਨਮੂਲਨ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਜ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 4,711 ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 2,814 ਕੈਂਪ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ 2.87 ਲੱਖ ਛਾਤੀ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ 1.70 ਲੱਖ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਐਨ.ਏ.ਏ.ਟੀ. ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 91 ਫੀਸਦੀ ਇਲਾਜ ਸਫਲਤਾ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ 90 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਟੀ.ਬੀ. ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 97 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਜਾਂਚ ਅਤੇ 94 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਟੀ.ਬੀ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਰਾਜੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ 24,813 ਟੀ.ਬੀ. ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀ.ਬੀ. ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ (ਟੀ.ਪੀ.ਟੀ.) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਕਸ਼ੈ ਮਿੱਤਰ ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ 27,214 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿੱਟਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਣ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ कि ਟੀ.ਬੀ. ਉੱਨਮੂਲਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮੀਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੀ.ਬੀ. ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਐਪ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਚੈਟਬੋਟ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 39,369 ਉਪਭੋਗਤਾ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 23,016 ਵਲੰਟੀਅਰ, 2,083 ਨਿਕਸ਼ੈ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ 9,164 ਟੀ.ਬੀ. ਮਰੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਿਜੀਟਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ढांचा ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਚ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੀ.ਬੀ. ਕੇਂਦਰ, 168 ਟੀ.ਬੀ. ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ 452 ਨਾਮਜ਼ਦ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਕੇਂਦਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 46 ਸੀ.ਬੀ.ਐਨ.ਏ.ਏ.ਟੀ. ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ 248 ਟਰੂਨੈੱਟ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਲ. ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੀ.ਐੱਸ.ਆਰ. ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦਵਾ-ਰੋਧਕ ਟੀ.ਬੀ. ਦੀ ਉੱਨਤ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ.ਐਮ.ਐਸ. ਰੋਹਤਕ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਰ.ਐਲ. ਕਰਨਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਐੱਨ.ਏ.ਏ.ਟੀ. ਟੈਸਟ ਕਵਰੇਜ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 42 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2 ਅਗਸਤ ਤੱਕ 69 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 80 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਲੀਕਿਊਲਰ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਝੇਦਾਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਲਈ 200 ਹੈਂਡਹੈਲਡ ਐਕਸ-ਰੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ છે। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 36 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰੇ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੱਲ ਰਹੀ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਪੋਰਟੇਬਲ ਐਕਸ-ਰੇ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਰਸਤोगी ਨੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਟੀ.ਬੀ. ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਾਂਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਕਸ਼ੈ ਪੋਸ਼ਣ ਯोजना ਤਹਿਤ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵੰਡ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ कि ਵਿਆਪਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਂਚ ਤਕਨੀਕ, ਡਿਜੀਟਲ ਨਵੀਨਤਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਭਾਈਵਾਲੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਣਨੀਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ.ਬੀ. ਮੁਕਤ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ है।